Sütte büyüklere küçüklerin kavgası

Türkiye'nin en önemli süt üretim merkezlerinden birisi olan Çanakkale'nin Biga ilçesinde yapılan süt ihalelerinde "kartel" kavgası çıktı. Danone, Ülker, Sütaş ve Yörsan gibi süt alan büyük firmaların fiyatları ortak belirlediğini iddia eden yerel firmalar Ceylan, Kay ve Kaanlar yüksek fiyatlarla ihaleye girince yılın son ihalesi yapılamadı. Büyük firmalar bu tartışmaların sona ermesi için Süt Konseyi'nin kurulmasını isterken üreticiler ise ihalenin rekabet şartları içinde tekrarlanmasını, aksi halde Rekabet Kurumu'na gideceklerini açıkladı. 
Türkiye'de yıllık 12 milyon ton civarında süt üretiliyor. Bunun yarıya yakın bölümü Marmara Bölgesi'nden geliyor. O nedenle süt ve süt ürünleri üreten işletmeler ağırlıklı olarak Marmara Bölgesi'nde bulunuyor. Her işletmenin kendi hammaddesini garanti altına alma kaygısı da fiyat kavgalarına yol açıyor. 
Biga Ticaret Borsası'nda sütte üretici fiyatlarını belirlemek üzere, üç ayda bir olmak üzere, mart-haziran-eylül-aralık aylarının son haftasında, Köy Kalkınma Kooperatifleri Merkez Birliği (Köy-Koop) gözetiminde ihale yapılıyor. Bu ihale bir gün sonra Gönen'de, iki gün sonra da Çan'da tekrarlanıyor. Sonra da diğer bölgelerde ihale yapılıyor. Biga'da oluşan fiyatlar, Türkiye'deki fiyatlarda da belirleyici rol oynuyor. 
 
Büyükler köy köy dolaşıyor

Son ihaleye fiyatta anlaşarak alım yaptıkları ileri sürülen Danone, Ülker, Sütaş ve Yörsan gibi piyasanın büyük oyuncularına karşı yeni rakipler de katıldı. Geçen hafta yapılan ihalede Ceylan, Kay, Kaanlar, Kervan gibi yeni rakipler daha yüksek fiyat verdi. Özellikle Ceylan Süt, Biga'da yeni tesis kurduğu için nakliye masrafı olmayacağını ileri sürerek, 66 kuruştan başlayacak olan litre fiyatını 78 kuruşa çıkardı. Bu fiyata karşı çıkan büyük firmalar, salonu terk ederek, iki kez ihaleyi ertelettirdi. 
Fiyatların beklentilerinin üzerinde yükseleceğini tahmin eden büyük firmaların, şimdi tek tek köyleri dolaşarak ihaleli 66 kuruş, ihalesiz 70 kuruş teklif ederek anlaşmaya çalıştıkları öğrenildi. 
Biga Ziraat Odası Başkanı Bekir Çaçan'a göre büyük şirketlerin fiyatı yüksek bulması üzerine ihale iptal edildi. Bu durumun rekabeti engellediğini söyleyen Çaçan, "Buna hakları yok. Bizim de maliyetlerimiz sürekli yükseliyor. En önemli gider olan yemin kilo fiyatı yüzde 30 arttı. Eğer bu ihale düzgün bir şekilde tekrarlanmazsa, sorunu Rekabet Kurumu'na götüreceğiz" dedi.     
 
Kartel düzeni sarsıldı

Bekir Çaçan, 107 köy ve 5 beldeyi temsil eden Biga'daki ihaleye çok sayıda alıcı firmanın yanı sıra başka bölgelerden de gözlemcilerin katıldığını belirterek ihaleyi yöneten Köy-Koop Başkanı Mehmet Özkurnaz'ı eleştirdi. Özkurnaz'ın köylüyü temsil etmesi gerekirken, büyük firmaların suyuna giderek ihaleyi iptal ettirmesinin anlamsız olduğunu kaydeden Çaçan, "Rekabetin engellenmesine çanak tutmuştur. Geçmişte fiyatlar hep büyük firmaların kendi aralarında anlaştıkları miktardan oluyordu. Yeni rakipler ihaleye geldi, gerçek fiyat yarışı başladı. Artık küçük firmalar kartel düzenini sarsmaya başladı" dedi. 
 
Süt Konseyi kurulmalı

Kartelci olarak suçlanan, adının açıklanmasını istemeyen bir firma ise bugüne kadar belli bir düzen içinde yapılan satışlarda, spekülasyon yapılmaya çalışıldığı için ihalenin yapılamadığını söyledi. Küçük miktarda alım yapacak olan bir firmanın, istikrarı bozacak oranda fiyat artırmasının, maliyet hesapları dışında gerçekleştiğini söyleyen yetkili, bu tür tartışmaların hep yaşandığını, ön çalışmaları yapılan Süt Konseyi'nin kurulmasıyla sistemin oturacağını vurguldı. Yetkili şöyle devam etti: "Her ihale, bir önceki fiyattan açılır. Eylül ayı fiyatı olan 66 kuruştan başlaması gerekirken 70 kuruştan başlatmak istediler. Haziran ayındaki ihalede yüzde 12, eylülde yüzde 8 artış oldu. Yıllık artış oranı enflasyonun kat kat üstünde gerçekleşiyor. Biz bunları aynı oranda süt fiyatlarına yansıtamıyoruz. Bizim için istikrar önemlidir. Aynı şey üretici için de geçerli. Gerçekçi olmayan fiyatla uzun süre alamaz. O yüzden üreticiler, bazı kişilerin gerçekçi olmayan söylemlerine inanmamalı."

Kaynak: Referans Gazetesi

 20.01.2010 01:28:14